THƯ GỬI DƯỢNG TONY BUỔI SÁNG 1


Gia đình miềng

Gia đình miềng

Con chào Dượng Tony

 

Con là Hằng Mắm Ruốc, con đi bán nước mắm, mắm ruốc, mắm dưa, mắm nêm và mắm tất cả các thể loại. Mắm của con có tên Thuyền Nan.

 

Con  sinh ra lớn lên ở Quảng Trị, uống nước sông Thạch Hãn từ lúc sinh ra. Ba mạ con làm nghề chài lưới trên sông Thạch Hãn luôn. Mùa hè ba mạ làm được nhiều tôm cá lắm. Mỗi sáng ngủ dậy, ba đổ tôm cá cái xòa ra thuyền, tôm cá nhảy lóc bóc đã lắm. Nhưng bữa nay thì nước trong veo, không có tôm cá nhiều như trước nữa vì người ta khai thác cát dữ quá. Nghĩ lại tiếc thiệt. Bao giờ cho đến ngày xưa.

 

Phần tôm cá to, mạ con đem lên chợ Hôm bán. Tôm cá nhỏ con đem lên vùng núi đổi sắn, mít, khoai, lúa, gạo…có chi đổi nấy. Đổi không hết, đem về cho mạ làm mắm dự trữ ăn trong suốt mùa Đông, khi ba không làm được vì ở Quảng Trị, mùa Đông lạnh lắm nên tôm cá trốn hết. .

 

Có bữa con đi học về, đạp xe 7km từ trường về nhà gió với mưa xô đẩy cho tơi tả, đói rã rời vì buổi sáng không kịp ăn cơm. Về đến nhà là không còn chút sức mô để nhấc chiếc xe đạp lên thềm nhà.

 

Trong bếp mạ đang kho mắm, mùi xực thẳng vô mũi, làm con lấy hết sức nhấc xe vô nhà, chạy ngay xuống bếp, lấy cục cơm nguội quẹt với mắm mạ đang kho trên bếp. Trời ơi là trời, ngon chi lạ chi lùng !!  Sau ni lớn lên, đi nhiều, được ăn rất nhiều món ngon, lạ  nhưng không thể quên cục cơm nguội quẹt mắm hồi đó. Mắm nuôi 6 chị em con khôn lớn nên mấy đứa con thương mắm lắm.

 

 

Học xong cấp 3, con nhắm sẽ làm nghề cắt tóc gội đầu hoặc theo mạ đi bán tôm cá, vì trong nhà hồi đó chưa có khi nào dư 500,000 – là mức sinh hoạt phí tối thiểu khi học đại học rồi đó. Con lại là chị đầu, phải để cho mấy đứa em học nữa.

 

Rồi con thi rớt đại học, đi làm lò gạch gần nhà, quyết chí tích lũy được một chỉ vàng để làm học phí học nghề cắt tóc gội đầu.

 

Trước bụng ôm bảy viên gạch chưa nung nặng trịch, đi cháng náng dưới gió Lào quật cho tơi tả. Con đuối quá, tự hỏi: Đây có phải là tương lai của mi không Hằng? Tự hỏi rồi tự trả lời luôn: Không !!!

 

Con nghỉ ngang, không nhận tiền công, theo đò qua làng ngoại ở Triệu Long, nói với Mệ ngoại với Dì: con muốn đi học, đi làm lò gạch cực quá. Rứa là mệ cho 400,000 ôn thi lại.

 

Năm sau con thi đỗ thủ khoa vào Đại học Nông lâm Huế (26/30) và nhận học bổng Tiếp sức đến trường của báo Tuổi trẻ. Nhận được học bổng, con mừng lắm, đi vô Huế ngay trong đêm để sáng mai làm thủ tục nhập học. Cầm 2,5 triệu đồng ngồi trên xe con tưởng tượng về một tương lai tươi sáng. Rồi hắn sáng thiệt.

 

Học bổng này đã giúp con rất nhiều, con nhà hộ nghèo nên được giảm 50% học phí, nộp tiền ký túc xá cả học kỳ hết có 250,000. Rồi con đi dạy thêm Toán với tiếng Anh, học giỏi nên được  học  bổng ở trường, rứa là qua thời sinh viên, có nhiều trải nghiệm đẹp với thầy cô và bạn bè.

 

Chương trình này đã truyền cảm hứng cho con và các bạn cùng chí hướng triển khai chương trình: Thuyền Nan tiếp sức đến trường hai năm nay cho sinh viên đỗ vào đại học, có hoàn cảnh khó khăn ở tỉnh Quảng Trị. Đa phần các bạn là con mồ côi. Con cố gắng duy trì mỗi năm 5 bạn, mỗi bạn 5 triệu. Con chú  trọng vào phần mentoring, truyền cảm hứng, định hướng, dạy tiếng Anh… sau khi được học bổng vì con biết đây mới là phần quan trọng, giúp các bạn về lâu dài.

 

 

Trong quá trình học, con đi làm tình nguyện phiên dịch cho các bạn sinh viên Nhật Bản qua vùng núi của Thừa Thiên Huế nghiên cứu về các kiến thức bản địa. Hồi nớ tiếng Anh con cùi bắp lắm, phát âm cực kỳ kinh hoàng, nghĩ lại tội nghiệp các bạn bị con tra tấn quá. Nhưng con dám nói, sai cũng nói, kiểu điếc không sợ súng rứa há há há

 

Có cái nhà gỗ xiêu vẹo mà anh học kiến trúc cứ chụp quanh nhà khí thế. Con hỏi: nhà đó sắp sập rồi, anh chụp chi mà chụp lia lịa rứa?

 

Anh nói: vùng này thường xuyên đối mặt với thiên tai, lũ lụt, sạt lở đất …nên các thế hệ trước đã tích lũy kinh nghiệm thích nghi với các loại thiên tai này khi xây dựng và trong kết cấu của ngôi nhà. Nhật Bản cũng là nước thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai nên những kinh nghiệm này rất quý.

 

à, à, hiểu, hiểu, đã thông, bớt ngu hihi

 

Năm 2007, con được fellowship qua Nhật hai tuần, xem cách người Nhật thích ứng và đối phó với thiên tai. Lúc đó trong đầu của đứa con gái 22 tuổi, phát triển là phải xây đường to, nhà cao, phải thiệt hoành tráng, mới gọi là phát triển. Nhưng đó mới là một góc thôi, Nhật giữ thiên nhiên và bản sắc văn hóa của họ rất tốt.

 

Chuyến đi này làm con muốn đi du học, con muốn xem nước khác họ làm khác mình như răng. Con về nói với thầy chủ nhiệm: thầy ơi, em muốn đi du học, chừ em phải làm răng? Thầy nói: thì phải học tiếng Anh, rồi xin học bổng và thầy đưa một file VOA, không transcript về nghe, viết ra tiếng Việt coi họ nói cái chi.

 

 

 

Ra trường, con làm một dự án thu thập các kiến thức bản địa trong trồng trọt, chăn nuôi thích ứng với hạn hán, nhiễm mặn và canh tác trong điều kiện đất cát trắng tinh. Càng làm còn càng thích mảng kiến thức bản địa và càng thấm thía ông bà mình sáng tạo thiệt.

 

 

 

Con là đứa lãng mạn, mê lá phong đỏ nên lúc nào cũng lấy rừng lá phong đỏ làm background màn hình máy tính. Mà muốn thấy lá phong đỏ thì phải sang châu Âu. Rứa là vừa đi làm vừa cặm cụi làm hồ sơ. Trong đầu con lúc nớ, chỉ có suy nghĩ duy nhất: du học là phải đi châu Âu hihi nên tất cả hồ sơ nhắm vô châu Âu. Con apply tám quả…trật cả tám…vì mỗi lần mắc một cái ngu khác nhau và không có cái ngu mô giống cái ngu mô.

 

Mỗi lần thấy email bằng tiếng Anh, con không cần mở, chỉ cần đọc dòng đầu tiên : Dear Hang, thanks for your application…, là con nhấn nút delete cái email đó, tắt máy tính, rủ chị bạn đi ăn trứng lộn, kem plan xả xui và lụi cụi tìm trường apply tiếp.

 

Cuối cùng con vận động hết nội công, chỉa thẳng qua Úc và NZ. Con được cả hai và khăn gói vượt đại dương sang Úc theo học bổng Năng lực lãnh đạo, vào một ngày cuối năm 2010.

 

Sang Úc con như hổ thả chuồng sau những ngày cày bừa cật lực, không có khái niệm thứ bảy hay chủ nhật. Con học quyết liệt và chơi tưng bừng nên có nhiều trải nghiệm lắm. Con đang viết sách Từ chiếc Thuyền Nan đến nước Úc để chia sẻ những kinh nghiệm thi IELTS từ vốn phát âm kinh hoàng, kinh nghiệm apply học bổng, học hành, ăn chơi,  trải nghiệm với bạn bè quốc tế để truyền cảm hứng cho các bạn đi sau.

 

Leadership mentor của con là chú Lê Văn Hiếu, nay chú là toàn quyền bang Nam Úc, chú chia sẻ: Úc là quốc gia nhập cư và chính phủ Úc rất tạo điều điện cho mỗi dân tộc, cộng đồng người giữ được cái gốc văn hóa của mình, vì họ hiểu sâu sắc rằng: giữ được văn hóa là cái gốc của phát triển bền vững.

 

Chú chia sẻ nhiều điều về văn hóa và phát triển lắm, con rất mê những chia sẻ của chú và thấy mình trưởng thành rất nhiều. Trong đầu con lúc này đã định hình rất rỏ: phát triển không phải là xây nhà cao, đường to nữa, mà phát triển là phải giữ được những nét bản sắc văn hóa của mình thật tốt. Nó thay đổi cách nhìn nhận của con rất nhiều

 

Con về nước cuối năm 2012, hăm hở chuẩn bị giấy tờ để thành lập một local NGO chuyên về nghiên cứu, thu thập các kiến thức bản địa, áp dụng những cái con được học ở Úc về Phát triển bền vững ở Quảng Trị.

 

Ngày 6 tết âm lịch năm 2013, con về vùng dự án hồi trươc con làm xem bà con có chi thay đổi không?. Lang thang trong làng, con lạc vô nhà dì Rỏ, một phụ nữ đơn thân làm nước mắm đã 37 năm nay, quá cơ cực. Người phụ nữ này đã làm thay đổi hoàn toàn kế hoạch của con, con thay đổi từ việc lập NGO sang đi bán mắm. http://MamThuyenNan.com/nuoc-mam-di-ro/,

 

 

Con bắt đầu đi bán mắm khi trong tay không có một chút kinh nghiệm chi về kinh doanh, marketing….Hồi trước con đi buôn tôm cá toàn lỗ. Nói với mạ: mạ ơi chắc con không buôn bán được mô, con đi học thôi. Mạ nói: uhm, mi đi học đi cho sướng thân, đưng buôn bán chi cho cực. Mạ con học hết lớp 4, nhưng tính rợ nhanh lắm, kiểu như một cân tôm 87,000, ba lạng sáu bao tiền? Mạ tính nhẩm rẹc rẹc, không cần máy tính, rứa mới nuôi nổi sáu đứa con.

 

 

Con học thạc sỹ về Tăng trưởng Xanh và phát triển bền vững. Con học nhiều cái vĩ mô, to lắm, nhưng con quên hết rồi. Con chỉ tin con người cần sống chan hòa, hòa thuận với thiên nhiên, không nên tìm cách cải tạo thiên nhiên và nạp hóa chất vào người.

 

Con tin với Việt Nam, tăng trưởng xanh nên bắt đầu với nông nghiệp, mà là nông nghiệp xanh. Con tin đó là tăng trưởng xanh bền vững cho Việt Nam và con đang cụ thể niềm tin này trong Mắm Thuyền Nan.

 

Con chọn mắm, vì hương vị mắm gắn liền với tuổi thơ của con. Vì con tin nó là cái gốc văn hóa mình nên giữ.  Ông bà mình rất thông minh và sáng tạo khi nghĩ ra cách bảo quản thực phẩm tiện lợi, rẻ tiền, an toàn và dễ tiêu. Con dành 5 tháng để đi dọc bờ biển miền Trung, học cách làm các loại mắm từ những mệ, những dì lám mắm ngon lâu nay. Nước mình có trên 60 loại mắm, nhưng một nữa số đó đã thất truyền vì con cháu đi học, đi làm, không muốn nối nghiệp. Nhiều người coi đó là nghề hôi hám, thà đi làm công nhân lương tháng 3 triệu còn hơn.

 

Con tập hợp các loại mắm, cách làm, cách ăn trong blog http://NuHoangMam.com/ để mọi người ít ra cũng biết: mình đã từng có loại mắm này.

 

 

Sau hai năm, con đã từng bước ổn định sản xuất và phát triển hệ thống phân phối dần dần  http://MamThuyenNan.com/dai-ly/.  Cũng khó khăn lắm dượng, vì hầu hết bà con đã quen với mắm hương liệu nên toàn chê mắm con nặng mùi và mặn. Nhưng con không  vì thế mà làm cho mắm bớt mùi và ngọt, vì khi đó, mắm không còn là mắm nữa. Con muốn nó là mắm nhĩ truyền thống và nó có bản sắc riêng.

 

 

 

Răng sáng ni con viết nhiều quá, bình thường con nhác viết lắm, đụng tới máy tính là con buồn ngủ nên quyển sách viết hoài không xong.

 

Con có viết bộ IELTS thần chưởng 14 tập để chia sẻ với các bạn cách học tiếng Anh của con, hy vọng sẽ giúp ích được chi đó.

 

 

 

Con thăm Dượng nhiều sức khỏe,

 

Con, Hằng Mắm Ruốc

 

 

Bình luận

Bình luận


Leave a comment

Your email address will not be published.

One thought on “THƯ GỬI DƯỢNG TONY BUỔI SÁNG