Bạn đang trả tiền cho 100 tính năng, nhưng chỉ dùng 5

Tối hôm nọ tôi ngồi mở cái phần mềm mình thuê ra, định bụng dọn cho gọn. Tôi bấm vào menu. Rồi lại một menu con. Rồi một menu con nữa. Nút bấm khắp nơi. Bảng biểu, biểu đồ, mấy chữ tiếng Anh tôi đọc còn không hiểu nó dùng để làm gì.

Tôi ngồi im một lúc. Rồi tôi tự hỏi một câu hơi quê: bao nhiêu trong số này tôi thật sự đụng tới. Tôi thử đếm. Trong cả cái rừng nút bấm đó, mỗi ngày tôi chỉ chạm vào đúng mấy chỗ quen thuộc. Còn lại, tôi chưa từng bấm. Nhiều cái tôi còn không biết là nó tồn tại.

Bạn có thấy quen không. Bạn trả tiền hằng tháng cho một cái nhà kho khổng lồ. Trong khi bạn chỉ sống ở đúng một góc bếp.

Vì sao thứ bạn thuê cứ phình to

Người bán phần mềm không sai. Họ phải bán cho cả nghìn người khác nhau. Người này cần cái này, người kia cần cái kia. Nên họ nhồi hết mọi thứ vào một chỗ, rồi bảo: đây, ai cần gì cũng có.

Kết quả là bạn nhận về một thứ được làm cho tất cả mọi người, mà không được làm cho riêng bạn. Bạn trả tiền cho phần của người khác. Nhiều nút bấm trong đó phục vụ một tiệm ở tận nước nào, một kiểu kinh doanh chẳng liên quan gì đến bạn.

Cái to đó còn làm bạn mệt theo một cách bạn ít để ý. Mỗi lần mở lên, mắt bạn phải lướt qua trăm thứ để tìm đúng năm thứ. Bạn thấy rối. Bạn thấy mình dốt, thấy mình chưa dùng hết. Thật ra không phải bạn dốt. Là cái áo quá rộng so với người bạn.

Đếm năm việc thật, phần phải xây nhỏ lại ngay

Nhiều người nghĩ tự xây hệ thống riêng là chuyện to tát, phải giỏi, phải làm cả năm. Nghĩ vậy nên chưa bắt đầu đã bỏ cuộc. Lỗi không nằm ở bạn. Lỗi nằm ở chỗ bạn đang lấy cái kho khổng lồ kia làm thước đo. Bạn tưởng phải xây lại cả trăm tính năng đó. Không hề.

Sự thật nhẹ nhõm hơn nhiều. Bạn không cần xây lại cái kho. Bạn chỉ cần xây đúng góc bếp bạn sống mỗi ngày.

Nên việc đầu tiên không phải là xây. Là đếm.

Hôm nay bạn lấy một tờ giấy, chia làm hai cột. Bạn ngồi nhớ lại cả tuần vừa rồi mình làm gì với cái phần mềm đó. Cột trái ghi những việc bạn thật sự làm, việc lặp đi lặp lại. Kiểu như: có khách mới thì tôi lưu tên và số của họ. Khách trả tiền thì tôi gửi một lời cảm ơn. Ai hỏi giá thì tôi gửi bảng giá. Cuối tuần tôi xem tuần này có bao nhiêu người mua. Ai mua rồi thì tôi ghi chú lại để lần sau nhớ.

Bạn viết ra hết. Tôi đoán bạn sẽ dừng lại ở đâu đó quanh con số năm. Có thể sáu, có thể bốn. Không quan trọng. Quan trọng là nó ít hơn bạn tưởng rất nhiều.

Cột phải, bạn ghi những thứ trong phần mềm mà cả tháng nay bạn chưa động tới lần nào.

Nhìn hai cột đó, bạn thấy ngay điều này. Cái bạn cần làm chủ chỉ là cột trái. Năm việc. Chấm hết. Cột phải là thứ bạn đang trả tiền oan, hoặc là thứ để đó cho vui.

Năm việc đó, chính là phần bạn sẽ tự xây. Nghe tới đây bạn thấy nhẹ chưa. Không phải trăm thứ. Chỉ năm việc bạn đã làm thành thạo bằng tay mỗi ngày rồi. Xây tức là dạy cho máy làm giúp bạn đúng năm việc quen thuộc đó, để bạn khỏi làm tay nữa.

Việc nhỏ cho hôm nay

Bạn đừng vội xây gì cả. Hôm nay chỉ làm đúng bảng hai cột đó thôi. Ngồi mười lăm phút, viết ra năm việc thật bạn làm mỗi ngày.

Giữ tờ giấy đó lại. Nó chính là bản vẽ đầu tiên cho hệ thống của bạn. Nhỏ, rõ, và toàn những việc bạn đã hiểu tường tận.

Kỳ tới tôi sẽ chỉ cho bạn một cách nhìn khiến năm việc đó tự dưng gọn lại thành một khuôn duy nhất. Nhìn được khuôn đó rồi, bạn tự động hóa được gần như bất cứ việc gì. Bạn cứ viết bảng năm việc trước, rồi mình gặp nhau ở bài sau nhé.