Mất ngủ, bốc hỏa, cáu gắt: đi qua tuổi mãn kinh

Có một giai đoạn trong đời người phụ nữ ít được nói tới một cách tử tế. Giấc ngủ bỗng chập chờn, nửa đêm tỉnh giấc rồi nằm thao thức tới sáng. Những cơn bốc hỏa ập tới bất chợt, mặt nóng bừng, mồ hôi túa ra giữa một cuộc họp hay một bữa cơm. Tâm trạng lên xuống thất thường, dễ cáu, dễ tủi, có khi khóc mà không rõ vì sao. Và ở dưới tất cả những điều đó là một cảm giác lạ lẫm, hoang mang: mình đang đánh mất chính mình hay sao.

Nếu bạn đang ở trong giai đoạn này, tôi muốn nói với bạn trước tiên: bạn không hỏng, bạn không phát điên, và bạn không cô đơn. Đây là một khúc chuyển tự nhiên mà rất nhiều người phụ nữ đi qua, và có những cách để đi qua nó dịu dàng hơn với chính mình.

Trước hết, xin nói cho rõ về phần cơ thể

Mãn kinh và những năm trước đó là một giai đoạn thay đổi nội tiết thật sự trong cơ thể. Những gì bạn đang trải qua, mất ngủ, bốc hỏa, thay đổi tâm trạng, không phải là do bạn yếu đuối hay tưởng tượng ra. Chúng có cơ sở sinh lý thật.

Vì đây là chuyện của cơ thể, nên phần chăm sóc y tế cần được nói bởi bác sĩ, không phải bởi một bài viết. Bài này không đưa ra lời khuyên chữa trị, và không thay thế cho việc thăm khám. Nếu các triệu chứng làm bạn khổ sở, ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống, hay bạn thấy lo về sức khỏe, xin hãy đi khám một bác sĩ chuyên khoa. Có những cách hỗ trợ y tế thật sự, và bạn xứng đáng được chăm sóc đàng hoàng, không phải âm thầm chịu đựng vì nghĩ đây là chuyện đương nhiên của phụ nữ.

Điều tôi muốn chia sẻ ở đây là phần khác: phần tâm, phần làm sao để đi qua giai đoạn này mà không tự đánh mất mình trong lòng.

Nỗi khổ lớn nhất thường không phải là triệu chứng

Điều làm nhiều người phụ nữ đau nhất ở tuổi này thường không phải là cơn bốc hỏa hay đêm mất ngủ, mà là cái ý nghĩ chạy phía sau chúng: mình đang già đi, mình hết thời rồi, mình không còn hấp dẫn, không còn giá trị nữa.

Đây là chỗ ta cần nhìn cho rõ, vì cái ý nghĩ đó không phải là sự thật, nó là một câu chuyện mà văn hóa đã cấy vào ta từ lâu: rằng giá trị của người phụ nữ nằm ở sự trẻ và đẹp. Khi ta tin câu chuyện đó, thì mỗi dấu hiệu tuổi tác trở thành một bằng chứng rằng ta đang mất giá trị. Và chính cái tin đó, chứ không phải bản thân sự thay đổi của cơ thể, mới là nguồn khổ lớn nhất.

Cơ thể bạn đang đổi thay, đó là điều tự nhiên. Nhưng ý nghĩ rằng bạn đang mất giá trị vì điều đó, thì không phải là sự thật, đó chỉ là một câu chuyện bạn được dạy để tin.

Điều chánh niệm giúp được: ở cùng cơ thể thay vì đánh nhau với nó

Trong thực hành quan sát tâm, có một điều rất quý cho giai đoạn này: học cách ở cùng cảm giác trên thân với một tâm bình thản, thay vì hoảng sợ hay chống lại nó.

Khi một cơn bốc hỏa tới, phản xạ của ta là hoảng, là khó chịu, là muốn nó biến đi ngay, và chính sự chống lại đó làm ta căng thêm. Nhưng nếu ta có thể, ngay trong lúc đó, chỉ lặng lẽ để ý tới cảm giác nóng đang dâng lên, quan sát nó như quan sát thời tiết, thì ta thấy một điều: nó dâng lên, đạt đỉnh, rồi tự nó lắng xuống. Nó không kéo dài mãi. Không có cảm giác nào kéo dài mãi.

Học được cách này, ta bớt sợ chính cơ thể mình. Ta không làm cơn bốc hỏa biến mất, nhưng ta thôi thêm một lớp hoảng loạn lên trên nó. Và cũng nhờ vậy, ta ngủ lại dễ hơn, ta bớt bị cuốn theo những đêm thao thức. Ta học cách làm bạn với cơ thể đang đổi thay của mình, thay vì coi nó như kẻ phản bội.

Một chặng chuyển, không phải một sự kết thúc

Có một cách nhìn khác về giai đoạn này mà tôi thấy đẹp. Ở nhiều nền văn hóa, tuổi sau mãn kinh không được coi là lúc người phụ nữ hết thời, mà là lúc chị bước vào một chặng đời mới: chặng của sự chín chắn, của trí tuệ, của tự do khi con cái đã lớn và những bổn phận nặng nề nhất đã qua.

Cơ thể bạn đang khép lại một chương, đúng vậy. Nhưng con người bạn thì đang bước vào một chương có thể rất giàu có, nếu bạn không để câu chuyện "mình hết thời" cướp mất nó. Giá trị của bạn chưa bao giờ nằm ở nội tiết tố hay ở làn da. Nó nằm ở con người bạn đã trở thành sau ngần ấy năm sống, thương, và đi qua bao nhiêu điều.

Hãy dịu dàng với người phụ nữ đang đi qua khúc chuyển này. Chị đã gánh rất nhiều. Giờ là lúc chị xứng đáng được chăm sóc, cả bởi bác sĩ, cả bởi những người quanh chị, và trước hết, bởi chính chị.

Khi nào cần đi khám

Nếu bạn mất ngủ kéo dài, bốc hỏa dữ dội, chảy máu bất thường, hoặc tâm trạng đi xuống tới mức buồn bã kéo dài, mất hết hứng thú, thì đó là lúc cần gặp bác sĩ, đừng tự chịu đựng. Có những hỗ trợ y tế thật sự cho giai đoạn này, và đi khám là chăm sóc chính mình một cách khôn ngoan.