ĐÀO THỊ HẰNG
Làm mẹ, và lòng mình

Không có người mẹ hoàn hảo, chỉ có người mẹ đủ tốt

Buông cái chuẩn mẹ hoàn hảo đang bào mòn bạn mỗi ngày

Đào Thị Hằng7 tháng 8, 202610 phút đọc

Có một áp lực rất nặng đè lên các bà mẹ thời nay, nặng hơn cả các thế hệ trước. Không chỉ phải lo cho con ăn no mặc ấm, mà phải nuôi con khoa học, dạy con thông minh, cho con học đủ thứ, luôn kiên nhẫn, luôn dịu dàng, không bao giờ được cáu. Lướt điện thoại một vòng, ai cũng có vẻ làm mẹ giỏi hơn bạn: nhà người ta gọn gàng, con người ta ngoan, mẹ người ta lúc nào cũng tươi cười.

Và mỗi lần bạn vấp, mỗi lần bạn mệt tới mức không cười nổi, mỗi lần bạn cho con ăn tạm bữa cơm không đủ chất, cái chuẩn mẹ hoàn hảo đó lại giáng xuống bạn một bản án: mình đúng là một người mẹ tệ.

Tôi muốn nói với bạn một điều mà có lẽ chưa ai nói đủ rõ: cái chuẩn đó là không có thật, và việc bạn cố với tới nó chính là thứ đang bào mòn bạn.

Đứa trẻ không cần một người mẹ hoàn hảo

Những người nghiên cứu về nuôi dạy con từ lâu đã có một khái niệm rất giải thoát: người mẹ đủ tốt. Ý tưởng của nó thế này. Một đứa trẻ không cần người mẹ đáp ứng hoàn hảo mọi nhu cầu, không bao giờ sai, không bao giờ vắng mặt. Thực ra, một người mẹ hoàn hảo tới mức đó còn không tốt cho con, vì đứa trẻ sẽ không bao giờ học được cách chịu đựng một chút thất vọng, một chút chờ đợi, những điều nó chắc chắn sẽ gặp trong đời.

Cái đứa trẻ cần là một người mẹ đủ tốt: một người có mặt đủ, thương đủ, đáp ứng đủ. Một người vẫn có lúc mệt, có lúc sai, có lúc cáu, nhưng nhìn chung là một chỗ dựa ấm áp và đáng tin. Và tin tốt là: bạn gần như chắc chắn đã là người mẹ đủ tốt đó rồi. Chính việc bạn lo lắng mình chưa đủ tốt đã cho thấy bạn để tâm tới con biết bao.

Con bạn không cần một người mẹ không tì vết. Con cần một người mẹ có thật, biết thương, ở đó với con.

Cái chuẩn hoàn hảo lấy đi điều gì

Điều đáng buồn là khi ta gồng để làm mẹ hoàn hảo, ta thường đánh mất chính cái mà con cần nhất: sự có mặt thật lòng của ta.

Một người mẹ đang căng thẳng vì phải làm mọi thứ cho đúng chuẩn thường không thật sự có mặt bên con. Chị lo con ăn chưa đủ chất, lo con thua bạn, lo mình làm chưa đúng sách, và cái đầu đầy lo đó khiến chị không còn ngồi xuống chơi với con một cách thảnh thơi được. Đứa trẻ không cần bữa ăn hoàn hảo bằng cần người mẹ ngồi ăn cùng nó mà lòng thảnh thơi. Nó không cần một lịch học kín bằng cần vài phút được mẹ nhìn vào mắt và lắng nghe.

Khi ta buông bớt cái chuẩn hoàn hảo, ta lấy lại được một thứ quý hơn nhiều: sự nhẹ nhõm để thật sự ở bên con. Và đứa trẻ cảm nhận được điều đó, dù nó không nói ra.

So sánh là một cái bẫy

Cái chuẩn hoàn hảo hôm nay được nuôi lớn bằng mạng xã hội. Nhưng hãy nhớ: cái bạn thấy trên mạng là bản đã được chọn lọc và cắt gọt kỹ của người khác, đem so với cái hậu trường lộn xộn và thật của chính bạn. Không ai đăng lên ảnh mình đang kiệt sức khóc trong bếp, đang cáu với con, đang để nhà bừa bộn. Ai cũng chỉ khoe khoảnh khắc đẹp nhất.

Bạn đang so cái ngày thường mệt mỏi của mình với ngày hội của người khác. Cuộc so đó bạn không bao giờ thắng, và nó cũng không công bằng với bạn. Người mẹ trong tấm ảnh hoàn hảo kia, ở nhà, cũng có những lúc y hệt bạn.

Một câu để nói lại với chính mình

Lần tới, khi bạn bắt được mình đang tự kết án "mình là người mẹ tệ", hãy dừng lại và thử một việc.

Nghĩ về con bạn, và tự hỏi thật lòng: hôm nay, con có được ăn, được ôm, được biết là có mẹ ở đây không? Con có một chỗ để về, một vòng tay để tin không? Nếu câu trả lời là có, dù ngày hôm nay có lộn xộn tới đâu, thì bạn đã làm đúng điều quan trọng nhất rồi.

Rồi nói với chính mình câu bạn sẽ nói với một người bạn đang kiệt sức: "Cậu đang cố hết sức trong một hoàn cảnh không dễ. Cậu là một người mẹ đủ tốt, và con cậu may mắn có cậu."

Thương con bắt đầu bằng thương mình

Có một điều nhiều bà mẹ Việt được dạy ngược: rằng thương con là phải quên mình đi, hy sinh hết cho con. Nhưng một người mẹ kiệt sức, cạn kiệt, luôn tự trách, thì lấy đâu ra sự dịu dàng và bình an để trao cho con?

Chăm sóc cho chính mình, cho mình được nghỉ, được thở, được là một con người chứ không chỉ là một cái máy phục vụ, không phải là ích kỷ. Đó là cách bạn giữ cho cái giếng trong mình còn nước để múc cho con. Một người mẹ được nghỉ ngơi và tử tế với chính mình là một người mẹ có nhiều hơn để cho đi.

Bạn không cần trở nên hoàn hảo để xứng đáng làm mẹ của con. Bạn chỉ cần tiếp tục có mặt, tiếp tục thương, và học cách tha thứ cho những lần chưa trọn vẹn của mình, dịu dàng như cách bạn vẫn tha thứ cho con.

Nguồn tham khảo

  • Tâm lý học nuôi dạy con: khái niệm người mẹ đủ tốt (good enough mother), rằng trẻ không cần sự hoàn hảo mà cần sự có mặt và đáp ứng đủ.
  • Lòng trắc ẩn với bản thân (self-compassion) trong tâm lý học.
  • Thích Nhất Hạnh và chánh niệm: buông cái kỳ vọng để có mặt trọn vẹn với hiện tại.

Bài viết là chia sẻ tri thức và trải nghiệm, không thay thế cho tư vấn y tế, tâm lý hay pháp lý chuyên môn. Nếu bạn đang trong khủng hoảng hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, xin tìm tới chuyên gia hoặc một đường dây hỗ trợ gần bạn.

Nếu bạn muốn trò chuyện, hãy nhắn Hằng một câu. Bạn không phải đi một mình.

Đào Thị Hằng
Australia · 2026