Quát con rồi hối hận: vòng tội lỗi của người mẹ

Đứa con làm sai một điều nhỏ, hoặc chỉ là nó lề mề, nó không nghe, nó lặp lại lần thứ mười. Và trong một giây, có cái gì đó trong bạn bùng lên. Bạn quát. To hơn bạn định. Nặng hơn bạn muốn. Con bạn giật mình, mắt rơm rớm, hoặc im bặt.

Rồi con đi ngủ. Và bạn nằm đó, nhìn khuôn mặt bình yên của con trong giấc ngủ, lòng dâng lên một nỗi tội lỗi nặng trĩu. Bạn tự nhủ: mình đúng là một người mẹ tồi. Con mình đâu có đáng bị như vậy. Sao mình không kiềm được. Có khi bạn khóc một mình trong bóng tối.

Nếu bạn nhận ra mình trong những dòng này, tôi muốn bạn biết trước tiên: bạn không phải là một người mẹ tồi. Một người mẹ tồi sẽ không nằm đó dằn vặt. Chính cái đau lòng của bạn lúc này đã nói lên rằng bạn thương con biết bao.

Vì sao ta mất bình tĩnh với chính đứa con ta thương nhất

Nghe thì vô lý: ta yêu con hơn cả mạng mình, vậy sao ta lại có thể quát nó, làm nó khóc?

Sự thật là, phần lớn những lần ta bùng nổ với con không thật sự vì đứa trẻ. Nó vì ta đang kiệt sức, đang căng như dây đàn, đang gánh quá nhiều thứ cùng lúc mà không ai đỡ. Đứa trẻ chỉ là giọt nước cuối cùng, và nó lãnh trọn cái phần mà đáng ra thuộc về sự mệt mỏi tích tụ của cả ngày, cả tuần, cả một giai đoạn đời.

Và có một điều sâu hơn. Nhiều khi, cách ta phản ứng với con không phải do ta chọn, mà là cái ta đã học được từ chính tuổi thơ mình. Khi bị dồn tới giới hạn, ta bật ra đúng cái cách mà ngày xưa cha mẹ ta đã bật ra với ta. Cái đó chạy tự động, nhanh hơn cả suy nghĩ. Ta không xấu. Ta đang lặp lại một khuôn cũ mà ta chưa kịp thấy.

Rất nhiều khi, ta không giận con. Ta đang trút lên con cái phần mệt mỏi và tổn thương mà ta chưa biết đặt xuống đâu.

Không có người mẹ hoàn hảo, và điều đó là một tin tốt

Có một áp lực vô hình đè lên các bà mẹ thời nay: phải luôn dịu dàng, luôn kiên nhẫn, luôn đúng. Nhìn quanh trên mạng, ai cũng có vẻ làm mẹ giỏi hơn ta. Và mỗi lần ta vấp, cái chuẩn hoàn hảo đó lại giáng xuống ta một bản án.

Nhưng đây là điều mà những người nghiên cứu về nuôi dạy con từ lâu đã chỉ ra: không có đứa trẻ nào cần một người mẹ hoàn hảo. Cái trẻ cần là một người mẹ đủ tốt. Và một người mẹ đủ tốt vẫn có những lúc mất bình tĩnh, vẫn có lúc sai. Điều làm nên khác biệt không phải là chuyện có đổ vỡ hay không, vì đổ vỡ là điều chắc chắn sẽ xảy ra trong mọi mái nhà. Điều làm nên khác biệt là sau khi đổ vỡ, ta có biết cách nối lại hay không.

Đây là tin tốt, vì nó gỡ bạn khỏi một gánh nặng bất khả thi. Bạn không cần phải không bao giờ sai. Bạn chỉ cần học một kỹ năng mà ít ai dạy ta: kỹ năng làm hòa.

Hàn gắn: điều con cần hơn cả sự hoàn hảo

Khi ta quát con rồi bỏ đó, đứa trẻ ở lại một mình với một mớ cảm xúc nó chưa hiểu, và nó thường tự kết luận một điều đáng buồn: chắc tại con hư, chắc tại con không đáng được thương.

Nhưng khi ta quay lại và làm hòa, mọi thứ đổi khác. Ta cho con thấy rằng: người ta thương nhau vẫn có lúc làm nhau đau, và điều đó không có nghĩa là tình thương mất đi. Ta dạy con rằng đổ vỡ có thể được hàn gắn. Đó là một trong những bài học quý giá nhất bạn có thể trao cho con, quý hơn nhiều so với việc chưa bao giờ để con thấy mình sai.

Làm hòa với con không cần cầu kỳ. Nó có thể đơn giản là ngồi xuống ngang tầm mắt con, và nói thật lòng: "Lúc nãy mẹ đã quát to. Mẹ xin lỗi con. Con không có lỗi gì để phải bị mẹ quát như vậy. Mẹ đang mệt, nhưng đó là chuyện của mẹ, không phải tại con. Mẹ thương con." Chỉ vậy thôi. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy trẻ con tha thứ nhanh và rộng lượng đến mức nào, một khi chúng được nối lại.

Và xin nhớ: làm hòa không làm bạn mất uy với con. Ngược lại, một người mẹ dám nhận lỗi dạy con về sự chân thật và lòng can đảm nhiều hơn bất kỳ bài giảng nào.

Cái khoảng nhỏ giữa cơn giận và lời quát

Về lâu dài, thực hành quan sát tâm giúp ta rất nhiều ở đây. Giữa cái khoảnh khắc cơn giận dâng lên và cái lúc lời quát bật ra khỏi miệng, luôn có một khoảng, dù rất nhỏ. Khi ta chưa tỉnh thức, ta không thấy khoảng đó, nên phản ứng bắn ra tự động. Nhưng càng thực hành, ta càng có khả năng nhận ra: "À, cơn giận đang dâng lên trong mình đây," ngay lúc nó đang dâng.

Chỉ cần nhận ra được như vậy thôi, đôi khi ta kịp thở một hơi trước khi phản ứng. Một hơi thở đó nghe thì nhỏ, nhưng nhiều khi nó là tất cả khác biệt giữa một lời quát và một lời nói bình tĩnh. Ta không trở thành người mẹ không bao giờ giận. Ta chỉ có thêm một chút khoảng để chọn, thay vì bị cơn giận điều khiển hoàn toàn.

Và hãy tử tế với chính người mẹ trong bạn

Bạn để ý không, bạn dằn vặt về con là vì bạn thương con. Nhưng bạn có bao giờ dành cho chính mình một chút của lòng thương đó chưa?

Người mẹ đang đọc những dòng này cũng là một con người, cũng mệt, cũng có giới hạn, cũng cần được thương. Bạn đang cố hết sức trong một hoàn cảnh không dễ, thường là với quá ít sự giúp đỡ. Việc bạn có những lúc mất bình tĩnh không xóa đi tất cả tình thương và những điều tốt đẹp bạn đã trao cho con mỗi ngày.

Con bạn không cần một người mẹ hoàn hảo. Con cần một người mẹ có thật, biết thương, biết sai, và biết quay lại. Bạn đang là người mẹ đó rồi. Hãy thôi kết án mình, và bắt đầu bằng việc làm hòa, trước hết, với chính mình.

Khi cơn giận vượt khỏi tầm tay

Nếu bạn thấy mình mất kiểm soát tới mức làm con đau về thân thể, hoặc cơn giận và nỗi buồn trong bạn nặng tới mức bạn không còn xoay xở nổi, xin đừng tự gánh một mình. Đó không phải là dấu hiệu bạn là người xấu, mà là dấu hiệu bạn đang quá tải và cần được đỡ. Tìm tới một nhà tâm lý, hoặc một người bạn tin cậy, là một hành động thương con và thương mình.