Làm mẹ của một đứa con cần nhiều hơn

Ba giờ sáng, bạn ngồi cạnh giường con, tay đặt lên trán con, tai nghe từng nhịp thở. Điện thoại mở sẵn số bác sĩ. Cái ghế nhựa ở hành lang bệnh viện, cái mùi thuốc sát trùng, lịch trị liệu dán trên tủ lạnh, những thứ đó đã thành một phần đời bạn từ lúc nào không hay.

Người ngoài nhìn vào hay khen: "Chị giỏi quá, chị mạnh mẽ quá." Họ không biết rằng có những đêm bạn vào nhà tắm, mở vòi nước cho át tiếng, và khóc. Không phải vì hết thương con. Mà vì bạn đã mệt đến tận xương, và không biết mình còn gồng được bao lâu nữa.

Bài này không nói về bệnh của con, phần đó thuộc về bác sĩ. Bài này nói về người mẹ đang ngồi ở cái ghế nhựa đó. Vì con bạn có cả một đội ngũ lo cho con, còn bạn, ai đang lo cho bạn?

Một công việc không có ngày nghỉ

Chăm một đứa con cần nhiều hơn, dù là con bệnh dài ngày hay con phát triển khác với những đứa trẻ khác, là một công việc không có giờ tan ca. Không cuối tuần, không nghỉ phép, không ai bàn giao thay. Ngày lẫn vào đêm, tháng lẫn vào năm. Cơ thể bạn lúc nào cũng ở chế độ trực chiến: tai luôn nghểnh về phía con, đầu luôn chạy trước những kịch bản xấu.

Rồi cuộc sống của bạn hẹp dần lúc nào không hay. Bạn bè thưa dần, vì bạn từ chối hẹn hò nhiều quá nên người ta thôi rủ. Những cuộc trò chuyện của bạn chỉ còn xoay quanh thuốc, lịch hẹn, tiến triển của con. Có người mẹ nói với tôi rằng chị không nhớ lần cuối cùng ai đó hỏi "Còn chị thì sao, chị khỏe không?" là khi nào.

Cái mệt đó không phải mệt của một ngày, ngủ một giấc là hết. Nó là cái mệt tích tụ của người chăm sóc lâu năm, có tên hẳn hoi trong tâm lý học: kiệt sức của người chăm sóc. Nó có thật, nó nặng, và nó không phải là dấu hiệu bạn thương con chưa đủ. Nó là dấu hiệu bạn đã thương bằng toàn bộ sức mình quá lâu mà không được tiếp sức.

Những cảm xúc không dám nói với ai

Bây giờ tôi muốn nói đến phần khó nhất, phần mà nhiều người mẹ mang trong lòng như mang một bí mật xấu hổ.

Có lúc, giữa đêm trắng thứ bao nhiêu không đếm nữa, một ý nghĩ lóe lên: "Mình không muốn làm nữa. Mình muốn buông." Có lúc nhìn nhà người ta con cái khỏe mạnh chạy nhảy, lòng bạn nhói lên một cái gì rất giống ghen tị, rồi ngay lập tức bạn tự tát mình bằng câu: "Sao mình tệ vậy, ai lại đi ghen tị chuyện đó." Có lúc bạn giận con, giận số phận, giận cả những người tới thăm nói dăm ba câu rồi về với cuộc đời nhẹ nhõm của họ.

Tôi cần bạn nghe rõ điều này: những cảm xúc đó không làm bạn thành người mẹ tồi. Chúng là cảm xúc của một con người thật đang gánh một gánh quá nặng. Muốn buông không có nghĩa là sẽ buông, nó chỉ có nghĩa là bạn đã quá tải. Ghen tị với nhà người ta không có nghĩa là bạn hẹp hòi, nó chỉ có nghĩa là bạn cũng khao khát một điều rất chính đáng: được làm mẹ theo cách nhẹ nhàng hơn.

Thương con hết lòng và kiệt sức vì con có thể tồn tại cùng một lúc, trong cùng một trái tim. Cái này không phủ nhận cái kia.

Cảm xúc bị nhốt kín thì lên men thành tội lỗi. Cảm xúc được gọi tên và được một ai đó nghe mà không phán xét thì xẹp xuống, nhẹ đi. Bạn không cần kể với cả thế giới. Chỉ cần một người, một cuốn sổ, hoặc một nhóm những người mẹ cùng cảnh, nơi bạn được nói câu "tôi mệt lắm" mà không phải kèm theo câu "nhưng tôi vẫn ổn".

Đeo mặt nạ dưỡng khí cho mình trước

Trên máy bay, người ta dặn: khi sự cố xảy ra, hãy đeo mặt nạ dưỡng khí cho mình trước, rồi mới giúp người bên cạnh. Không phải vì bạn quan trọng hơn con. Mà vì nếu bạn ngất, không ai đeo được mặt nạ cho con nữa.

Đời của một người mẹ chăm con dài ngày cũng vậy. Con bạn cần bạn không phải cho một tuần, một tháng, mà cho một chặng rất dài. Nghĩa là sức khỏe của bạn, giấc ngủ của bạn, tinh thần của bạn, không phải là thứ xa xỉ có thì tốt. Nó là điều kiện sống còn của cả hành trình.

Vậy nên, xin giúp đỡ không phải là yếu đuối, mà là chiến lược. Nhờ ông bà trông con một buổi để bạn ngủ một giấc trọn. Nhận lời khi ai đó đề nghị nấu giúp bữa cơm. Chia ca với chồng, với người thân, một cách rõ ràng chứ không phải gồng đến khi gãy rồi trách móc. Và nếu tới lúc nào đó gia đình cần đến sự hỗ trợ chăm sóc chuyên nghiệp hơn, điều đó cũng không phải là bỏ con. Chia gánh chưa bao giờ là bỏ con. Người mẹ biết giữ sức mình mới là người mẹ đi được đường dài với con.

Khi nào người mẹ cần được hỗ trợ tâm lý

Có những ngưỡng mà bạn không nên đi qua một mình. Khi bạn mất ngủ kéo dài dù con đang ổn. Khi bạn thấy trống rỗng, khóc không rõ lý do, hoặc ngược lại, không còn khóc nổi, không còn cảm thấy gì. Khi cơn cáu giận bật ra ngày càng dày với con, với người nhà, rồi kéo theo dằn vặt. Khi thoáng hiện những ý nghĩ làm hại bản thân, hoặc ý nghĩ rằng mọi người sẽ nhẹ gánh hơn nếu không có mình.

Những dấu hiệu đó không nói rằng bạn yếu. Chúng nói rằng bạn đã gánh quá sức chịu của một con người, và đến lượt bạn cần được chăm sóc. Gặp một nhà tâm lý, hoặc nói thẳng với bác sĩ về tình trạng của chính bạn chứ không chỉ của con, là một bước can đảm. Con bạn cần một người mẹ còn sức, hơn là một người mẹ gồng đến gãy. Chăm sóc mình, vì thế, cũng chính là chăm sóc con.

Người mẹ ấy xứng đáng được thương

Nếu hôm nay bạn chỉ mang theo được một điều từ bài này, tôi mong là điều này: bạn đang làm một việc phi thường bằng một cơ thể và một trái tim rất người. Bạn được phép mệt. Được phép có ngày làm không tốt. Được phép có những cảm xúc không đẹp mà không phải xấu hổ. Được phép xin giúp đỡ mà không cần đợi đến lúc kiệt quệ.

Tình thương bạn dành cho con không đo bằng số đêm thức trắng hay mức độ bạn vắt kiệt mình. Nó đã hiển nhiên rồi, trong từng bữa ăn, từng lịch hẹn, từng lần bạn đứng dậy làm tiếp dù đêm qua chỉ ngủ được vài tiếng.

Vậy nên tối nay, nếu được, hãy làm cho chính mình một điều rất nhỏ thôi cũng được. Người mẹ ấy, người đang đọc những dòng này, cũng là một đứa con của cuộc đời, và xứng đáng được thương y như đứa trẻ mà chị đang ôm trong tay.