Đầu tư vào cái đầu

Tôi hay nói với học trò một câu mà tụi nó ban đầu không tin: đừng coi thường mấy bà bán bún, bán cháo, bán đồ ăn vặt ngoài chợ, hay mấy quán cóc lụp xụp chỗ đông người. Họ là những triệu phú thầm lặng đó. Thu tiền lẻ cần mẫn, mà một ngày lời trên dưới một hai triệu là chuyện thường. Tôi biết, vì tôi từng đi bán.

Mấy đứa tốt nghiệp đại học, áo quần son phấn xinh tươi, ngồi cao ốc máy lạnh, lương tháng chục hai chục triệu, tưởng là hơn. Nhưng so với mấy bà đó chưa chắc đã hơn. Tôi nói hoài tụi nó không tin. Không tin thì tôi làm cho thấy.

Tôi cho mấy đứa nam đi buôn sầu riêng với bơ, nghề này bốc vác nặng nên chỉ cho con trai theo. Mục tiêu không có gì to tát: khởi nghiệp không cần vốn. Tôi dẫn tụi nó vào nhà vườn, gặp thương lái, rao bán cho bạn bè, thu tiền trước, rồi vào trả nhà vườn, hái bơ hái sầu đóng thùng chuyển đi. Ngày đóng hơn ba tấn hàng đi khắp nước, mỗi cân lời năm mười ngàn, một ngày mấy triệu.

Lần đầu chưa có kinh nghiệm, trúng đợt sầu đầu mùa, mưa nhiều, nhà vườn hái sầu chưa chín, đường xa thùng xe hầm hơi, bơ sầu hư, bù lỗ mất mấy triệu. Nhưng vẫn còn lời. Và cái lời lớn nhất là bài học buôn cho mùa sau. Sợ gì, cứ làm tới, hư thì đền. Cái tôi muốn tụi nó học không phải là mấy triệu tiền lời, mà là dám bắt tay vào, dám sai, dám sửa. Cuộc sống sống động, trải nghiệm mới là chính.