Learn to be, not to do

Một bạn email hỏi tôi, học xong khóa này liệu em apply học bổng có thành công không, em khát khao đi du học mà tuổi tác làm em sợ thất bại. Tôi trả lời bằng cách kể một chuyện tưởng như không liên quan: chuyện đi bán mắm.

Cái tôi tập trung trước tiên không phải là kỹ thuật làm hồ sơ, mà là nội lực. Nội lực là trung tâm. Khi bạn mạnh từ bên trong thì học bổng là cái quả đến từ bên ngoài, xứng với cái bạn có. Còn nếu chỉ chăm chăm học chiến thuật viết hồ sơ, trả lời phỏng vấn, thì giống như cố với hái trái chín khi mình chưa đủ cao. Với được cũng rớt. Phải đủ cao, đủ lực, hái xong mới giữ được.

Rồi tôi mới nói tới phần kỹ thuật, và tôi thấy nó giống hệt đi chào hàng mắm cho nhà phân phối. Đầu tiên bạn phải trình bày về mình, mình là ai, từ đâu tới, làm những gì, đạt được gì, ai chứng nhận. Cái đó chính là cái CV. Rồi tới phần quan trọng nhất, chỉ ra sự khác biệt. Như khi tôi chào mắm ruốc Thuyền Nan, tôi nói cái khác của nó: ủ ba năm dưới tán cây bơ, biển Quảng Trị nước trong ít phù sa nên con ruốc ngọt thanh, ủ lâu nên đậm vị. Trong hồ sơ học bổng, phần này chính là bài luận, cái quyết định người ta có rót tiền đầu tư vào bạn hay không. Nó phải trả lời được: em khác ở chỗ nào, và vì sao đầu tư vào em là đáng.

Cuối cùng, sau khi người ta ưng rồi, mình đưa cảm nhận của khách. Nhà phân phối tháng rồi bán được bao nhiêu, khách phản hồi ra sao. Trong hồ sơ, đó là thư giới thiệu. Người viết phải là người thật sự biết mình, cả điểm mạnh lẫn điểm yếu, thì lá thư mới có trọng lượng.

Nói cho cùng, apply học bổng là một quá trình bán thân, mà muốn bán được thì trước hết bản thân phải có thật. Không có món hàng thật thì mọi kỹ thuật chào hàng đều là gồng.