Con có giận mẹ không?

Có một câu hỏi mà nhiều người mẹ mất con hỏi giữa đêm, khi cả nhà đã ngủ và chỉ còn mình đối diện với lòng mình: con có giận mẹ không?

Câu hỏi ấy nặng, vì nó chạm vào chỗ đau nhất: nỗi sợ rằng đứa con mình thương nhất lại đang oán mình. Với người từng phá thai, câu hỏi này càng cứa sâu. Nhiều người mang nó suốt nhiều năm mà không dám hỏi ai.

Tôi viết bài này để ngồi cùng bạn với câu hỏi ấy. Tôi sẽ không giả vờ có một câu trả lời chắc nịch từ trên cao, vì không ai có. Nhưng tôi tin có một cách nhìn giúp bạn nhẹ hơn, và tôi muốn chia sẻ nó thật chậm.

Đây là bài trong loạt Chữa lành sau mất con.

Câu hỏi ấy thật ra đang nói gì

Điều đầu tiên tôi muốn bạn cùng nhìn: câu hỏi "con có giận mẹ không" rất thường không đến từ con, mà đến từ chính bạn. Nó là tiếng của nỗi tự trách trong bạn, mượn giọng của con để nói ra.

Khi ta không tha thứ được cho mình, tâm trí ta đi tìm một người kết tội. Và không ai có sức nặng bằng đứa con. Vì vậy nỗi tự trách khoác lên mình hình dáng của con, và thì thầm: "con giận mẹ đấy, con oán mẹ đấy". Nhưng nếu nhìn kỹ, cái giọng phán xét ấy giống giọng bạn tự nói với mình hơn là giọng của một đứa trẻ.

Nhiều khi, người khó tha thứ cho bạn nhất không phải là con. Là chính bạn.

Câu trả lời thành thật

Không ai có thể trả lời chắc chắn thay bạn câu hỏi này, và câu trả lời tùy vào điều bạn tin. Nhưng đây là điều tôi thấy, sau nhiều năm ngồi bên những người mẹ mang nỗi đau này.

Tình thương mà bạn dành cho con là thật. Và một tình thương thật như thế rất khó đi cùng với sự oán giận. Chính việc bạn còn day dứt đến tận hôm nay, còn hỏi câu hỏi này giữa đêm, đã là bằng chứng của một trái tim thương con vô cùng. Một người mẹ có thể tự trách mình đến vậy không phải là một người mẹ đáng bị oán.

Hãy thử hình dung ngược lại. Nếu con bạn có thể nhìn thấy bạn ngay lúc này, thấy bạn thức giữa đêm, ôm nỗi đau ngần ấy năm vì thương con, bạn nghĩ con sẽ muốn bạn tiếp tục tự hành hạ mình, hay con sẽ muốn mẹ được bình an?

Với người mang niềm tin tâm linh

Nhiều truyền thống tin rằng đứa con thấu hiểu hoàn cảnh của mẹ hơn ta tưởng, và rằng giữa mẹ và con vẫn còn một mối dây yêu thương không mất đi. Tôi chia sẻ điều này như một góc nhìn, một truyền thống mang lại an ủi cho nhiều người, không phải như một chân lý khoa học. Nếu bạn không theo con đường tâm linh nào, bạn có thể bỏ qua phần này, và sự chữa lành của bạn vẫn trọn vẹn.

Với người mang niềm tin ấy, việc trò chuyện với con, nói lời xin lỗi, gửi lời yêu thương, có thể mang lại sự nhẹ lòng rất thật. Nếu bạn muốn thử, viết một lá thư gửi con là một cách dịu dàng để bắt đầu (bạn có thể đọc hướng dẫn tại đây).

Quay về với nỗi tự trách, nhẹ nhàng

Ở bài nền của trang này, tôi có nói về con đường quan sát chính mình, thiền Vipassana mà tôi thực hành (bạn có thể đọc tại đây). Với câu hỏi "con có giận mẹ không", tinh thần ấy giúp được bạn ở chỗ này.

Lần tới, khi câu hỏi ấy trồi lên giữa đêm, thay vì lao ngay vào câu chuyện "con oán mình, mình có tội", bạn thử dừng lại một nhịp và để ý: ngay lúc này, trong thân mình đang có cảm giác gì? Có thể là một khối nặng ở ngực, một chỗ nghẹn ở cổ. Đó là cảm giác của nỗi tự trách. Bạn chỉ cần biết nó đang có mặt, đặt một tay lên ngực, thở chậm, mà không phải tin ngay vào câu chuyện nó kể. Bạn sẽ nhận ra: cái giọng "con giận mẹ" là một phản ứng cũ đang chạy, không phải một sự thật từ con. Thấy được điều đó, dù chỉ thoáng qua, cũng là một lần bạn không đổ thêm củi vào ngọn lửa tự hành hạ mình.

Những điều bạn có thể làm

• Khi câu hỏi "con giận mẹ không" trồi lên, tự nhắc: đây thường là nỗi tự trách của mình, mượn giọng con.
• Đáp lại nó bằng một câu dịu dàng: "Mình đã làm điều tốt nhất mình có thể lúc đó, và mình thương con thật."
• Nếu muốn, viết cho con một lá thư, nói ra điều bạn luôn muốn nói.
• Cho phép mình tin rằng con muốn mẹ được bình an, chứ không muốn mẹ đau mãi.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao tôi biết chắc con không giận tôi?

Không ai có thể cho bạn một câu trả lời chắc chắn tuyệt đối, và điều đó là thành thật. Nhưng tình thương của bạn dành cho con là thật, và một tình thương như thế rất khó đi cùng oán giận. Việc bạn còn đau đến hôm nay đã nói lên bạn là người mẹ thế nào.

Tôi phá thai, con có oán tôi suốt đời không?

Quyết định đó, bạn đưa ra trong hoàn cảnh của bạn, với những gì bạn có lúc ấy. Nó không định nghĩa bạn là người xấu, và bạn xứng đáng được tha thứ, trước hết là từ chính mình. Bạn có thể đọc thêm ở bài Làm sao để tha thứ cho chính mình sau khi phá thai.

Tôi có được phép bình an và hạnh phúc trở lại không?

Có. Bình an của bạn không phản bội con. Nhiều người mẹ tin rằng điều con mong nhất là thấy mẹ thôi khổ. Bạn được phép mang con trong tim mà vẫn sống một cuộc đời có ánh sáng.