Nuôi con nơi xa, một mình gánh

Ba giờ sáng, con sốt. Bạn ngồi bên giường con với cái nhiệt kế, và trong đầu tự chạy một danh sách chỉ mình bạn biết: mai ai đưa con đi khám, mình nghỉ làm buổi nữa liệu có sao, đứa lớn ai đón, tủ lạnh còn gì nấu cháo. Ở quê, giờ này chỉ cần một tiếng gọi là bà ngoại chạy sang, cô hàng xóm ghé hỏi han, kiểu gì cũng có người chìa tay. Còn ở đây, danh sách ấy chỉ có một cái tên duy nhất để điền vào mọi ô: bạn.

Nuôi con nơi xứ người, nhiều khi không mệt vì một việc nào quá to. Nó mệt vì tất cả mọi việc, to lẫn nhỏ, đều không có ai để chia.

Gánh nặng vô hình mang tên "không có ai"

Cái thiếu lớn nhất của người mẹ xa quê không phải là tiền hay thời gian, mà là người. Không ông bà đỡ một buổi chiều. Không cô dì chú bác ghé chơi cho con có hơi người thân. Không hàng xóm thân đến mức gửi con nửa tiếng để chạy ra ngoài. Trường học, bác sĩ, giấy tờ, tất cả bằng thứ tiếng mình phải gồng lên để theo kịp.

Bình thường thì còn xoay được. Nhưng chỉ cần một mắt xích lệch đi, con ốm một trận, mình ốm một trận, xe hỏng đúng tuần bận, là cả nhà chao đảo. Vì cả hệ thống này chạy trên đúng một con người, không có phương án dự phòng. Sống lâu trong trạng thái không được phép ốm, không được phép gục, người mẹ nào cũng mòn đi, dù ngoài mặt vẫn chu toàn.

Kiệt sức, cáu với con, rồi tội lỗi

Và rồi đến cái vòng quen thuộc mà nhiều người mẹ chỉ dám kể trong nước mắt: mệt quá, cáu với con một trận, xong nhìn con ngủ lại ngồi khóc vì ân hận. Tự hứa mai sẽ dịu dàng, rồi mai lại mệt, lại cáu, lại tội lỗi. Mỗi vòng như thế, bạn lại trừ điểm mình thêm một ít: mình là người mẹ tồi.

Xin nhìn cái vòng này cho đúng. Cơn cáu của bạn hiếm khi thật sự là về đứa trẻ. Nó là tiếng tràn của một cái ly đã đầy từ lâu. Một người gánh việc của nhiều người, ngày này qua tháng khác, không được nghỉ, không được đỡ, thì hệ thần kinh nào cũng tới lúc quá tải. Điều đó không biến bạn thành người mẹ tồi. Nó chỉ cho thấy bạn là một con người đang làm việc của một ngôi làng.

Nuôi một đứa trẻ vốn là việc được thiết kế cho cả một ngôi làng. Một mình gánh mà thấy quá tải, đó là phép toán, không phải là kém cỏi.

Vì sao mình vẫn cố gồng một mình

Biết là quá tải, sao không nhờ ai? Câu này nghe đơn giản, nhưng với nhiều phụ nữ Việt, xin giúp đỡ là việc khó gần bằng gánh tiếp. Mình lớn lên với niềm tin rằng mẹ tốt là mẹ hy sinh, việc nhà con cái là việc đàn bà phải lo tròn, nhờ vả là làm phiền, là mắc nợ, là thừa nhận mình không lo nổi. Qua xứ người, cộng thêm tâm lý thân cô thế cô, mình lại càng tự nhủ: thôi ráng, ai giúp mình bây giờ.

Thế là người cần được đỡ nhất lại là người kiên quyết không đưa tay ra. Và cái giá không chỉ mình bạn trả: một người mẹ cạn kiệt thì con cũng nhận về phiên bản cạn kiệt của mẹ. Xin và nhận giúp đỡ, vì vậy, không phải là yếu đuối hay vụng về. Ở xứ người, nó là một kỹ năng sống còn, cho cả bạn lẫn con.

Góc chánh niệm: nhận ra cái ly sắp tràn

Có một thực hành nhỏ giúp được nhiều người mẹ, không cần thêm thời gian, chỉ cần thêm một chút để ý. Đó là tập nhận ra dấu hiệu cái ly sắp tràn, trước khi nó tràn lên đầu con.

Cơn cáu không rơi từ trên trời xuống. Nó có tín hiệu báo trước trong cơ thể: hàm nghiến lại, vai gồng lên, hơi thở ngắn đi, lồng ngực nóng ran. Nếu bạn tập để ý được những tín hiệu ấy, bạn sẽ có một khoảnh khắc lựa chọn rất quý: dừng lại một nhịp, thở ra một hơi dài, nói với con một câu thay vì quát: mẹ đang mệt lắm, cho mẹ một phút. Không phải lần nào cũng kịp, và không sao cả. Mỗi lần kịp là một lần bạn cắt vòng cáu rồi tội lỗi sớm hơn một chút. Và những lần không kịp, một lời xin lỗi con sau đó cũng là một bài học đẹp bạn dạy con: người thương nhau có thể sai và sửa.

Dựng ngôi làng mới, từng chút một

Ngôi làng cũ ở lại bên kia đại dương. Nhưng ngôi làng không nhất thiết phải là họ hàng. Nó có thể được dựng lại từ những người quanh mình bây giờ, miễn là mình chủ động dệt.

Ngôi làng mới lúc đầu sẽ mỏng, vài cái tên, vài mối đổi công. Không sao. Làng nào cũng bắt đầu từ vài nóc nhà.

Một điều để bạn mang theo

Đêm nào đó ngồi bên con sốt, nếu nước mắt có rơi vì tủi, xin đừng cộng thêm vào đó lời tự trách. Bạn đang làm một việc mà đúng ra cần nhiều bàn tay, bằng hai bàn tay của mình, ở một nơi không có ai ruột thịt. Riêng việc mẹ con vẫn đi qua được từng ngày đã là bằng chứng của một sức bền không nhỏ.

Con bạn sau này có thể sẽ không nhớ bữa cơm nào ngon, món đồ chơi nào đắt. Nhưng nó sẽ lớn lên trong ký ức về một người mẹ đã ở đó, đêm này qua đêm khác, nơi đất khách. Người mẹ ấy xứng đáng được đỡ một tay. Và bàn tay đầu tiên chìa ra cho chị, nên là bàn tay của chính chị: bớt khắt khe với mình một chút, và dám mở lời nhờ một người, ngay tuần này.