Sản phẩm số và dịch vụ, đòn bẩy thời gian của một người

Có một trần vô hình mà người làm dịch vụ một mình sớm muộn cũng đụng phải. Bạn giỏi, khách đông, lịch kín. Rồi hết chỗ. Một ngày chỉ có hai mươi tư giờ, mà mỗi giờ bạn chỉ phục vụ được một người. Muốn kiếm nhiều hơn thì phải làm nhiều giờ hơn, tới lúc không còn giờ để làm nữa. Đó là trần của việc bán giờ.

Muốn vượt cái trần đó, phải hiểu sự khác nhau giữa hai thứ bạn có thể bán. Dịch vụ là bạn đổi thời gian và sự có mặt của mình lấy tiền: một buổi coach, một buổi tư vấn. Sản phẩm số là bạn làm một lần rồi bán nhiều lần mà không phải có mặt: một khoá học quay sẵn, một bộ tài liệu, một cái app. Cái khác nhau cốt lõi là ở chỗ này: dịch vụ cột thu nhập vào thời gian, còn sản phẩm số tách thu nhập ra khỏi thời gian.

Cách người một mình lớn được mà không kiệt là dùng cả hai, đúng vai. Cái gì bạn phải dạy đi dạy lại giống hệt nhau cho nhiều người, cái đó nên đóng gói thành sản phẩm số. Học một lần, ai cũng cần, ai cũng học giống nhau, thì để nó tự chạy. Còn cái gì cần sự có mặt thật, cần nhìn tận mắt sửa tận nơi, cần cái riêng của từng người, thì giữ làm dịch vụ, và định giá cao, cho số ít.

Có hai cái sai hay gặp ở hai đầu. Đầu thứ nhất là bỏ hẳn dịch vụ, chỉ làm sản phẩm số cho khỏe. Nhưng bỏ dịch vụ là bỏ luôn cái tai nghe khách. Chính lúc ngồi với từng người, bạn mới thấy họ kẹt chỗ nào, và đó là nguyên liệu để làm ra sản phẩm số cho trúng. Đầu thứ hai là lao vào làm sản phẩm số thật hoành tráng khi chưa biết có ai cần. Quay cả một khoá học công phu rồi không ai mua, vì bạn đoán nhu cầu thay vì nghe nhu cầu.

Trong cách tôi làm, hai thứ này đứng cạnh nhau. Có phần tôi ngồi coach thật, nghe thật, sửa thật cho từng người. Và có phần được đóng gói lại thành khoá, thành công cụ, để người ở xa, người ít tiền, người muốn tự học vẫn tiếp cận được cái nền, mà tôi không phải có mặt từng buổi. Cái phần dịch vụ nuôi chất lượng và insight. Cái phần sản phẩm số nuôi độ phủ và sự bền.

Ranh giới cần giữ: sản phẩm số không phải chỗ để trốn con người. Nó vẫn cần được cập nhật, được chăm, được trả lời khi người học vướng. Làm một lần bán nhiều lần không có nghĩa là làm một lần rồi bỏ mặc.

Nếu bạn đang chỉ bán giờ và bắt đầu thấy trần, hãy làm việc này trước: nhìn lại một tháng vừa rồi, ghi ra ba câu hỏi hoặc ba bài bạn phải lặp lại giống hệt nhau cho nhiều người khác nhau. Ba cái lặp đó chính là ba hạt giống đầu tiên cho một sản phẩm số.