Muốn giảm cỏ dại thì trồng hoa
Kỷ luật xây từ bên trong, không phải từ hình phạt.
Tám năm trước, hồi tôi thực tập chương trình Lãnh đạo ở Greening Australia ba tháng, gần cuối kỳ có một buổi trò chuyện với cô giám đốc nhân sự trong giờ nghỉ trà. Cô hỏi tôi một câu khó với một đứa hai lăm tuổi vừa bước ra khỏi lũy tre làng: Hằng có biết vì sao luật ở các nước đang phát triển hay thất bại không.
Cô nói nhiều, từ cá nhân, gia đình, công ty, cộng đồng tới quốc gia, mà cái ý chính là: luật sinh ra không phải để trừng phạt, mà để dẫn người ta đi đúng hướng, làm điều tốt. Tạo một hành lang cho người ta làm đúng thì quan trọng và ý nghĩa hơn nhiều so với nghĩ ra hình phạt cho cái sai. Câu chuyện đó làm đầu óc một đứa con gái nhà quê như tôi đổi khác hẳn.
Nhiều năm sau tôi vẫn ngẫm câu đó, soi vào những gì thấy ngoài xã hội và áp vào chính đời mình. Muốn bớt cỏ dại thì trồng hoa. Đó là cách tôi hay diễn lại cái ý này.
Chuyện quản lớp học kỳ thực cũng là chuyện quản một xã hội thu nhỏ. Ở đây tôi mượn khung của Steiner. Kỷ luật được xây bằng cách lặp lại có ý thức những thói quen tốt. Hành vi tốt lặp thành thói quen, và đạo đức được tạo ra từ những việc nhỏ như vậy, chứ không phải từ mấy bài giảng đạo. Bắt tay tử tế, làm một việc nhỏ cho chu đáo, có sức hơn nhiều lời rao giảng.
Steiner nói sự lặp lại có ý thức làm mạnh ý chí. Ý chí mạnh thì phần hồn phát triển, phần hồn phát triển thì tư duy mới sinh ra. Nên thay vì cấm cái này cấm cái kia, hãy giúp mỗi người xây kỷ luật từ bên trong. Khi mỗi người tự thành thật với chính mình, thì luật lệ mới phát huy được, mới dẫn người ta làm điều tốt. Muốn giảm cỏ dại, cứ trồng hoa.