Tư duy độc lập, nền tảng của tự học

Khác biệt lớn nhất giữa giáo dục phương Tây và giáo dục mình, theo tôi, nằm ở một chữ: tư duy độc lập. Critical thinking.

Học sinh sinh viên mình quen học thuộc và trả bài. Bên đó, từ nhỏ người ta đã khuyến khích trẻ suy nghĩ độc lập, phản biện lại thầy, phản biện lại sách. Gần như mọi hoạt động ở trường đại học đều xoay quanh việc rèn cái kỹ năng đó.

Vì sao nó quan trọng tới vậy. Vì kiến thức lạc hậu rất nhanh. Cái bạn học trong trường hôm nay, ngoài kia người ta có khi đã bỏ. Cái ở lại với bạn không phải mớ kiến thức, mà là cách bạn tự nghĩ, để không chạy theo đám đông, không bị dư luận và mạng xã hội định hướng, vì bạn có cái đầu của riêng mình.

Tôi nói từ chính mình. Sau hai năm học thạc sĩ Phát triển bền vững ở Úc, thú thật, kiến thức tôi quên gần hết. Nhưng cái tôi trân trọng nhất là hai năm đó rèn cho tôi khả năng tư duy độc lập, để rồi tôi linh hoạt đem nó áp vào đủ thứ việc, kể cả việc đi bán mắm. Nghe buồn cười, mà thật. Cái bằng thạc sĩ không dạy tôi bán mắm, nhưng cái cách nghĩ độc lập nó học được ở đó thì giúp tôi trong mọi việc.

Ai từng học nước ngoài, từng luyện IELTS hay TOEFL đều biết tư duy độc lập là kỹ năng sống còn để tồn tại trong môi trường học thuật phương Tây, và cả trong đời. Nên tôi hay nói với học trò, học tiếng Anh mà thiếu cái nền tư duy này thì cũng chỉ là học vẹt bằng một thứ tiếng khác.