Vì sao giáo dục thất bại

Tôi cứ thắc mắc mãi một chuyện. Vì sao nhiều bạn hồi cấp một cấp hai học rất giỏi, đầu lớp đầu trường, mà càng về sau càng đuối, chán học, rồi kéo theo một chuỗi đổ vỡ. Và vì sao tôi gặp nhiều bạn trầm cảm ở lứa mười bốn tới hai mốt. Làm sao giúp các bạn qua được giai đoạn đó.

Càng làm việc với con người và giáo dục, tôi càng thấy cách duy nhất để nó tốt hơn là làm đúng ngay từ đầu, từ tuổi mầm non. Tuần rồi tôi học nguyên một tuần khóa đào tạo giáo viên Steiner tiểu học ở Hà Nội, vỡ vạc được nhiều thứ, đi học mà như đi retreat. Tôi ghi lại mấy điều đọng lại nhất.

Điều làm tôi ấn tượng nhất là cách Steiner chia các giai đoạn. Zero tới bảy tuổi là lúc phát triển phần ý chí. Bảy tới mười bốn là phần cảm xúc. Mười bốn tới hai mốt mới là phần tư duy. Cái thất bại chung của giáo dục là kéo đứa trẻ bảy tuổi vào học chữ nghĩa nặng nề, lấy năng lượng đáng lẽ để nuôi cơ thể đem dồn cho phần tư duy. Giống như hái trái còn non. Tới lúc cần thì không còn để mà dùng. Đó là lý do trẻ càng học lên càng đuối. Mình cần những đứa trẻ hạnh phúc trước đã. Hạnh phúc rồi thì thành công dễ hơn, chứ đi ngược lại thì rỗng.

Tôi cũng để ý phần cảm xúc rất dễ bị khuyết, và tôi ngờ rằng nhiều ca trầm cảm sinh ra từ chỗ tắc nghẽn đó. Có bạn học phát âm tới phần lấy hơi từ ngực là nghẹn cứng, phải mất nhiều công mới thông được để vào âm. Mấy năm nay tôi mày mò cách làm cho âm lực, ý chí và cảm nhận của học trò tốt lên, làm bằng cảm nhận, thấy có kết quả thì làm tới. Học Steiner xong tôi mới hiểu vì sao phải kích hoạt ý chí, cảm xúc và tư duy cùng lúc như cách tôi vẫn làm với học trò. Hiểu rồi thì tự tin làm tiếp.

Steiner cũng nói về con người có nhiều thể, thể xác, thể khí như đám mây quanh thể xác, và thể trí. Giáo dục toàn diện là phát triển cả ba cùng lúc. Mấy điều về nghiệp, tái sinh, tôi để ở mức niềm tin cá nhân và điều tôi đang tìm hiểu, không đưa ra như chân lý. Cái tôi chắc, sau tuần học đó, là mình đang đi đúng hướng.