Willing, Feeling, Thinking

Tôi dạy tiếng Anh, nhưng cái khung tôi mượn để hiểu người học lại đến từ Steiner.

Steiner không đặt mục tiêu giáo dục ở chỗ có nghề, có việc tốt. Ông đặt nó ở chỗ con người trưởng thành trong đời sống bên trong. Cơm áo gạo tiền vẫn tới, nhưng ông coi đó là hệ quả, không phải đích. Triết lý của ông xoay quanh ba vùng: Willing là ý chí, Feeling là cảm xúc, Thinking là tư duy. Ba vùng này, nếu bạn để ý, nằm đúng ở bụng, ở cổ, và giữa hai chân mày.

Ý chí là gốc. Tôi hay tự hỏi vì sao phương Tây đi trước phương Đông một quãng xa về khoa học kỹ thuật. Họ thông minh hơn chăng, khỏe hơn chăng. Với những gì tôi thấy ở bạn bè, đồng nghiệp, người thầy tôi từng học, thì không phải. Cái tôi thấy là ý chí của họ mạnh, mạnh trong việc làm cho xong từng việc nhỏ, chỉn chu tới từng chi tiết, chứ không phải nhờ thông minh trời cho rồi làm phát ăn ngay.

Ở đây tôi có một cảm nhận riêng, và tôi để nó ở mức cảm nhận thôi. Tiếng Anh dùng nhiều âm hữu thanh, âm phát ra từ bụng. Tôi ngờ rằng chính cái việc tập phát âm từ bụng ấy đánh thức phần ý chí ở người học. Có bạn phát âm từ bụng, từ cổ rất dễ. Có bạn cực khó, ngay cả nói tiếng Việt âm lực đã yếu, đến tiếng Anh càng nghẹn. Tôi để ý những bạn khó thường là những bạn mang nhiều ấm ức đè nén lâu năm, thành nội kết, chặn lại vùng cảm xúc.

Còn Thinking, Steiner nói không phải là khôn ranh trí não, mà là cách nhìn ra cái tổng thể của sự sống. Nhưng không đi qua ý chí và cảm xúc thì không tới được đó.

Vậy rèn ý chí bằng gì. Bằng sự lặp lại có ý thức. Tôi lấy chính mình làm ví dụ: dậy lúc 4 giờ 45 mỗi sáng, giữ trong một năm, đó là một bài tập ý chí ra trò. Ở làng Hama, lịch mỗi ngày lặp đi lặp lại, giờ nào việc nấy. Bạn nào ở với nhịp đó sáu tháng đến một năm, phần ý chí chắc lại thấy rõ, rồi cảm xúc mới hiện ra, tư duy mới dần thành.

Tôi không dạy Steiner cho học viên. Tôi chỉ mượn cái khung của ông để nhắc mình một điều khi đứng lớp: sửa cái âm cho một người, đôi khi là đang chạm vào một chỗ sâu hơn nhiều so với cái lưỡi.