Tại sao phát âm tiếng Anh khó

Phát âm tiếng Anh khó. Không phải khó với riêng người Việt, mà khó với hầu hết người học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trên thế giới. Gõ chữ pronunciation lên mạng là ra mấy chục triệu kết quả, đủ biết cả thế giới đang loay hoay với nó. Từ chỗ đứng lớp của mình, tôi thấy cái khó nằm ở mấy chỗ rất cụ thể.

Trước hết là chuyện chữ và âm không khớp nhau. Tiếng Anh có hai mươi sáu chữ cái nhưng tới bốn mươi bốn âm. Nhìn mặt chữ mà đoán cách đọc thì sai gần hết. Nên phải học thẳng bốn mươi bốn âm đó cho vững trước, rồi mới đi tiếp lên Từ, Cụm, Câu, Đoạn, Bài.

Rồi tới chuyện âm hữu thanh. Tiếng Việt phần lớn là âm vô thanh, không rung. Tiếng Anh thì ngược lại, đầy âm hữu thanh, phải cảm được độ rung ở cổ. Có tám cặp phụ âm mà khẩu hình và vị trí lưỡi y hệt nhau, chỉ khác cái rung: p và b, k và g, f và v, s và z, t và d, và mấy cặp còn lại. Người Việt không quen cái rung đó, nên hay bỏ.

Mà muốn có âm hữu thanh thì phải lấy được hơi từ bụng, cái này tốn năng lượng. Đây là chỗ tôi học được nhiều nhất khi dạy: khí lực dính chặt với cái tâm. Những ấm ức chôn lâu trong người thành nội kết, làm tắc dòng khí. Có bạn nói tiếng Việt âm lực đã yếu, sang tiếng Anh càng nghẹn. Nên tôi cho luyện khí trước và trong suốt quá trình học. Khí thông thì thân tâm nhẹ, mà học cũng vào hơn.

Còn một chỗ người Việt hay mất điểm nhất là âm cuối. Tiếng Việt không cần âm cuối rõ, tiếng Anh thì âm cuối quan trọng như âm đầu của tiếng Việt. Tôi hay đọc cho học trò nghe một câu đã bị cắt hết âm đầu: ói iếng anh à ông ó âm uối. Nghe xong ai cũng cười, nhưng cười xong thì nhớ. Nói tiếng Anh mà rụng âm cuối thì y như nói tiếng Việt mà rụng âm đầu vậy.

Thêm nữa, có những âm tiếng Việt không có, người học cứ đi tìm một âm Việt na ná để thay, thế là trật. Có phụ âm đôi phụ âm ba phải bật rõ từng cái. Có chuyện nối âm trong câu làm cái nghe khác hẳn cái đọc rời. Có trọng âm, thứ mà tiếng Việt không có và người Việt yếu nhất.

Kể ra thì dài, nhưng gom lại chỉ một ý: phát âm tiếng Anh khó vì nó đòi hỏi làm lại từ cái tai, cái hơi, cái lưỡi, những thứ đã đóng khuôn theo tiếng mẹ đẻ. Khó, nhưng không phải không làm được. Chỉ là phải làm đúng chỗ, và làm từ đầu.